Câu trả lời ngắn: không có quy định chung toàn quốc về số trang của luận văn. Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ thạc sĩ ban hành kèm Thông tư 23/2021/TT-BGDĐT giao cho quy chế của cơ sở đào tạo quy định chi tiết “yêu cầu về nội dung chuyên môn, cấu trúc, hình thức và bảo đảm liêm chính học thuật đối với luận văn”. Nghĩa là số trang, cỡ chữ, giãn dòng và lề đều do trường bạn quyết định.
Bài viết này giải thích quy chế quốc gia thực sự đo cái gì, cái gì quyết định độ dài luận văn của bạn, và cách tự tìm ra con số đúng cho ngành của mình.
Quy chế quốc gia đo cái gì, nếu không phải số trang?
Thông tư 23/2021/TT-BGDĐT đặt ra các yêu cầu về chất lượng và quy trình, không phải về độ dài. Ba nhóm yêu cầu quan trọng nhất với luận văn là:
Yêu cầu về nội dung. Luận văn phải có đóng góp về lý luận, học thuật hoặc phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo; thể hiện được năng lực nghiên cứu của học viên; phù hợp với chuẩn mực văn hóa, đạo đức; và tuân thủ quy định của cơ sở đào tạo về liêm chính học thuật cùng pháp luật về sở hữu trí tuệ.
Yêu cầu về hướng dẫn. Mỗi học viên có một hoặc hai người hướng dẫn, trong đó phải có một giảng viên cơ hữu của cơ sở đào tạo.
Yêu cầu về đánh giá. Luận văn được đánh giá bằng hình thức bảo vệ trước hội đồng, và buổi bảo vệ được tổ chức công khai trừ những đề tài thuộc lĩnh vực cần bảo mật.
Không có mục nào trong ba nhóm này nói tới số trang. Điều duy nhất quy chế nói về hình thức là: hình thức do cơ sở đào tạo quy định.
Vậy cái gì quyết định số trang?
Hai lớp quy tắc, xếp chồng lên nhau.
Lớp thứ nhất là quy định trình bày của cơ sở đào tạo. Đây là văn bản quy định cỡ chữ, phông chữ, giãn dòng, lề trang, cách đánh số chương mục, cách trình bày bảng và hình, thứ tự các trang đầu và cách bố trí phụ lục.
Các quy tắc này ảnh hưởng trực tiếp tới độ dày. Cùng một nội dung, giãn dòng 1,5 sẽ dài hơn giãn dòng đơn khoảng một phần ba. Nói cách khác, “bao nhiêu trang” là câu hỏi không trả lời được nếu chưa biết quy định trình bày.
Lớp thứ hai là thiết kế nghiên cứu của bạn. Ba quyết định định hình độ dài nhiều hơn mọi thứ khác.
Độ rộng của câu hỏi nghiên cứu. Câu hỏi rộng kéo theo chương tổng quan dài. Câu hỏi hẹp làm cùng công việc trong ít trang hơn và dễ bảo vệ hơn.
Phương pháp. Nghiên cứu định lượng trình bày kết quả bằng bảng, nên chương kết quả gọn. Nghiên cứu định tính trình bày bằng trích dẫn phỏng vấn, nên chương kết quả tự nhiên dài hơn.
Cách xử lý phụ lục. Bảng hỏi, thư xin phép, biên bản phỏng vấn và bảng số liệu thô nằm ở phụ lục. Việc đưa gì vào phụ lục và giữ gì ở thân bài thay đổi tổng số trang tới hàng chục trang.
Cách tìm con số đúng cho ngành của bạn
Thay vì hỏi “bao nhiêu trang”, hãy hỏi “các luận văn được duyệt ở khoa tôi trong hai năm gần đây dài bao nhiêu”. Câu hỏi này có câu trả lời, và có hai đường để lấy.
Đường thứ nhất: danh mục của chính trường bạn. Thông tư 23/2021/TT-BGDĐT buộc cơ sở đào tạo công khai trên trang thông tin điện tử tên đề tài và tóm tắt nội dung các luận văn, kèm thông tin học viên, người hướng dẫn và ngày bảo vệ. Bắt đầu từ danh sách đó rồi tìm bản toàn văn tương ứng ở thư viện trường.
Đường thứ hai: bản lưu tại thư viện. Sau khi bảo vệ thành công, toàn văn luận văn phải được nộp và lưu trữ tại thư viện của cơ sở đào tạo, đồng thời được công bố trên trang thông tin điện tử của trường trong thời gian ít nhất 30 ngày. Nghĩa là bản mẫu bạn cần luôn tồn tại ở đâu đó.
Mở ba luận văn cùng ngành, ghi lại số trang thân bài và số trang phụ lục. Ba con số đó cho bạn một khoảng thực tế, chính xác hơn bất kỳ bài viết nào trên mạng.
Luận văn ngắn có bị đánh giá thấp không?
Không. Hội đồng chấm theo thang điểm 10 và luận văn được xếp loại đạt khi từ 5,5 điểm trở lên; tiêu chí chấm là chất lượng, không phải độ dày.
Trên thực tế, một bản thảo bị làm dài ra sẽ bất lợi ở buổi bảo vệ: mỗi trang thừa là thêm một bề mặt để đặt câu hỏi. Ngược lại, một bản thảo ngắn nhưng mọi câu đều bảo vệ được sẽ đi qua buổi bảo vệ nhẹ nhàng hơn nhiều.
Tiêu chí thực dụng nhất: trong luận văn không được còn câu nào bạn không giải thích được. Nếu bạn không nói được tại sao một đoạn có mặt ở đó, đoạn đó làm tăng số trang chứ không làm tăng chất lượng.
Ba cách kéo dài bài và cái giá của chúng
Mở rộng chương tổng quan bằng những nghiên cứu không liên quan. Việc này thêm trang, nhưng mời gọi câu hỏi “công trình này liên quan gì tới câu hỏi của em”.
Định nghĩa lại những khái niệm ai cũng biết. Chương mở đầu phình ra và người đọc bị đẩy xa khỏi đóng góp thật của bạn.
Tách một bảng thành ba bảng. Chương kết quả dài hơn nhưng khó đọc hơn, và hội đồng đọc kết quả rất kỹ.
Điểm chung của ba cách: chúng tăng số trang nhưng giảm mật độ. Hội đồng đo mật độ.
Cân đối giữa các chương
Ngay cả khi không biết tổng số trang, bạn vẫn có thể kiểm tra bản thảo bằng tỷ lệ giữa các chương.
Mở đầu là chương ngắn và có một nhiệm vụ: nêu rõ vấn đề, mục tiêu, ý nghĩa và giới hạn. Mở đầu dài thường là do chứa nhầm nội dung của chương tổng quan.
Tổng quan tài liệu thường là chương dài. Độ dài của nó phải đến từ việc bạn đối chiếu các nghiên cứu với nhau, không phải từ việc liệt kê thêm nghiên cứu.
Phương pháp tương đối ngắn nhưng phải chặt nhất: người đọc có đủ thông tin để lặp lại nghiên cứu của bạn hay không?
Kết quả dài ngắn tùy phương pháp, như đã nói ở trên.
Bàn luận và kết luận là nơi đóng góp mới hiện ra. Chương này bị viết ngắn là lỗi phổ biến nhất và cũng là lỗi bị hỏi nhiều nhất.
Nếu một chương gần bằng tổng các chương còn lại, ở đó hoặc có vấn đề về phạm vi hoặc có nội dung đặt sai chỗ. Cách tổ chức chương tổng quan được trình bày chi tiết trong hướng dẫn viết tổng quan tài liệu.
Bài của tôi ngắn hơn dự kiến, phải làm sao?
Bản thảo ngắn thường không phải vấn đề độ dài mà là vấn đề thiếu nội dung. Ba câu hỏi kiểm tra sẽ chỉ ra chỗ thiếu.
Chương tổng quan đang tóm tắt hay đang tranh luận? Tóm tắt lần lượt từng nghiên cứu tạo ra văn bản ngắn. Đặt các nghiên cứu cạnh nhau, chỉ ra chỗ thống nhất và chỗ mâu thuẫn, sẽ vừa dài hơn vừa giá trị hơn.
Chương phương pháp có lặp lại được không? Nếu người đọc không biết bạn chọn mẫu ra sao, đo bằng công cụ nào, xử lý dữ liệu bằng cách nào thì chương đó chưa đủ.
Chương bàn luận có nối kết quả với tài liệu không? Kể lại kết quả một lần nữa không phải là bàn luận. Bàn luận là trả lời câu hỏi “kết quả này nghĩa là gì so với những gì đã biết”.
Trả lời trung thực ba câu hỏi này thường làm bản thảo dài thêm đáng kể, và phần dài thêm là nội dung thật.
Còn khóa luận đại học thì sao?
Khóa luận ở bậc đại học không chịu sự điều chỉnh của quy chế đào tạo thạc sĩ. Yêu cầu do khoa hoặc trường của bạn đặt ra, và thường nhẹ hơn về cả phạm vi lẫn hình thức.
Điều này có nghĩa: nếu bạn đang làm khóa luận, đừng lấy chuẩn của một luận văn thạc sĩ làm mục tiêu. Sự khác nhau giữa ba loại công trình được giải thích trong bài khóa luận, luận văn và luận án khác nhau như thế nào.
Độ dài và tỷ lệ trùng lặp
Bản thảo càng dài thì báo cáo kiểm tra trùng lặp thường càng cao, vì số câu mang tính chuẩn mực, các mục trong bảng hỏi và các dòng tài liệu tham khảo tăng theo. Đây là hệ quả của cấu trúc văn bản, không phải dấu hiệu chất lượng kém.
Hệ quả thực tế: cắt bớt trang không phải cách giảm tỷ lệ trùng lặp. Cách đúng là trích dẫn đúng quy định và viết bằng câu của chính mình. Ý nghĩa thật của con số phần trăm được phân tích trong bài tỷ lệ trùng lặp bao nhiêu là đạt.
Lập kế hoạch theo chương, đừng theo trang
Mục tiêu “tuần này viết 20 trang” khó kiểm chứng: 20 trang chưa dùng được thì cũng bằng không. Mục tiêu “tuần này hoàn thành mục chọn mẫu và mục thu thập dữ liệu trong chương phương pháp” thì kiểm chứng được ngay.
Cách chia việc theo chương và xử lý các vòng chỉnh sửa được trình bày trong bài chương tổng quan mãi không xong.
Bắt đầu từ khung, không phải từ số trang
Câu hỏi “bao nhiêu trang” hầu như luôn ẩn một câu hỏi khác: “tôi đã viết đủ chưa?”. Câu hỏi đó chỉ trả lời được khi nhìn vào tình trạng hoàn thành của từng chương.
Bạn có thể dựng khung các chương luận văn với Tesify và theo dõi tiến độ theo từng chương thay vì theo số trang. Nội dung vẫn là của bạn; công cụ chỉ giữ cho cấu trúc không bị vỡ.
Câu hỏi thường gặp
Luận văn thạc sĩ bao nhiêu trang là đủ?
Không có con số toàn quốc. Quy chế quốc gia giao cấu trúc và hình thức luận văn cho cơ sở đào tạo quy định, nên bạn phải đọc quy định của trường mình.
Khóa luận đại học bao nhiêu trang?
Do khoa hoặc trường quy định. Khóa luận không thuộc phạm vi quy chế đào tạo thạc sĩ.
Làm sao biết chuẩn thực tế ở khoa tôi?
Đọc ba luận văn cùng ngành đã bảo vệ trong hai năm gần đây, ghi lại số trang thân bài và phụ lục.
Tìm luận văn mẫu ở đâu?
Sau khi bảo vệ, toàn văn luận văn được nộp và lưu tại thư viện của cơ sở đào tạo và được công bố trên trang thông tin điện tử của trường ít nhất 30 ngày.
Phụ lục có tính vào số trang không?
Tùy quy định trình bày của trường. Có nơi chỉ tính thân bài, có nơi tính toàn bộ tài liệu.
Giãn dòng có làm thay đổi số trang nhiều không?
Rất nhiều. Vì vậy mọi con số trang chỉ có nghĩa khi đi kèm quy định trình bày.
Luận văn ngắn có bị đánh trượt không?
Độ dài không phải tiêu chí. Hội đồng chấm theo thang điểm 10 và đạt yêu cầu khi từ 5,5 điểm trở lên.
Tôi có nên viết dài ra cho chắc không?
Không nên. Mỗi trang thừa là thêm một chỗ để bị hỏi mà bạn không chuẩn bị trước.
Chương nào thường dài nhất?
Thường là chương tổng quan tài liệu, nhưng độ dài của nó phải đến từ việc đối chiếu các nghiên cứu, không phải từ việc liệt kê thêm.
Nên đặt mục tiêu bao nhiêu trang mỗi tuần?
Nên đặt mục tiêu theo mục và chương thay vì theo trang. Mục tiêu theo chương kiểm chứng được, mục tiêu theo trang thì không.