Đề tài Kế toán hay hay đề tài Kế toán làm được là hai chuyện khác nhau. Yếu tố quyết định không phải chủ đề mà là bạn có lấy được dữ liệu không, và mất bao lâu. Một đề tài về kế toán quản trị nghe rất hấp dẫn nhưng cần số liệu nội bộ của doanh nghiệp có thể chết ở tuần thứ tư vì không ai cho bạn số.
Vì vậy ba mươi đề tài dưới đây được xếp theo mức độ sẵn có của dữ liệu, không theo độ «hay». Mỗi nhóm kèm một câu hỏi nghiên cứu mẫu để bạn thấy đề tài đó biến thành câu hỏi trả lời được như thế nào.
Bảng xếp hạng khả thi theo nguồn dữ liệu
| Mức | Nguồn dữ liệu | Thời gian lấy dữ liệu | Nhóm đề tài |
|---|---|---|---|
| Khả thi cao | Báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên, bản cáo bạch — công khai | Vài ngày đến một tuần | Nhóm 1, 2, 3 |
| Khả thi trung bình | Khảo sát người làm kế toán, kiểm toán viên, sinh viên | Ba đến sáu tuần, phụ thuộc tỷ lệ phản hồi | Nhóm 4, 5 |
| Khả thi thấp | Sổ sách nội bộ, dữ liệu chi phí chi tiết, hồ sơ kiểm toán | Phải xin từ tuần đầu, có thể không được | Nhóm 6, 7 |
Nguyên tắc chọn: nếu bạn còn dưới bốn tháng, chỉ chọn nhóm 1 đến 5. Nhóm 6 và 7 chỉ nên chọn khi bạn đã có quan hệ thực tập hoặc đã có cam kết cung cấp số liệu bằng văn bản. Nguồn dữ liệu công khai cho ngành này được liệt kê chi tiết ở bài dữ liệu báo cáo tài chính cho khóa luận Kế toán: lấy ở đâu, bao nhiêu doanh nghiệp, bao nhiêu năm.
Nhóm 1: Công bố thông tin và minh bạch (khả thi cao)
- Mức độ tuân thủ yêu cầu thuyết minh báo cáo tài chính của doanh nghiệp niêm yết trên [sàn]
- Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin tự nguyện của doanh nghiệp niêm yết
- Mức độ công bố thông tin về phát triển bền vững trong báo cáo thường niên
- So sánh mức độ công bố thông tin giữa doanh nghiệp có và không có vốn đầu tư nước ngoài
- Ảnh hưởng của quy mô công ty kiểm toán đến mức độ công bố thông tin
Câu hỏi nghiên cứu mẫu: «Những nhân tố nào ảnh hưởng đến mức độ tuân thủ yêu cầu thuyết minh báo cáo tài chính của doanh nghiệp niêm yết trên [sàn] giai đoạn [X]–[Y]?»
Nhóm 2: Chất lượng lợi nhuận và quản trị công ty (khả thi cao)
- Ảnh hưởng của cấu trúc hội đồng quản trị đến chất lượng lợi nhuận
- Mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu của nhà nước và hành vi điều chỉnh lợi nhuận
- Ảnh hưởng của đòn bẩy tài chính đến chất lượng thông tin kế toán
- Vai trò của ban kiểm soát đối với chất lượng báo cáo tài chính
- Ảnh hưởng của việc thay đổi công ty kiểm toán đến chất lượng lợi nhuận
Câu hỏi nghiên cứu mẫu: «Tỷ lệ thành viên hội đồng quản trị độc lập có ảnh hưởng đến chất lượng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết không, và theo chiều nào?»
Nhóm 3: Phân tích tài chính theo ngành (khả thi cao)
- Phân tích hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành [X] qua các chỉ tiêu tài chính
- Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp ngành [X]
- Ảnh hưởng của cơ cấu vốn đến hiệu quả tài chính doanh nghiệp ngành [X]
- Phân tích khả năng thanh toán của doanh nghiệp ngành [X] trước và sau [sự kiện]
- Dự báo khả năng kiệt quệ tài chính của doanh nghiệp niêm yết bằng các chỉ tiêu kế toán
Câu hỏi nghiên cứu mẫu: «Những chỉ tiêu tài chính nào có khả năng phân biệt tốt nhất giữa doanh nghiệp có và không có dấu hiệu kiệt quệ tài chính trong ngành [X]?»
Nhóm 4: Nghề nghiệp kế toán và kiểm toán (khả thi trung bình)
- Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định gắn bó với nghề của kế toán viên trẻ
- Áp lực thời gian và chất lượng công việc của kiểm toán viên trong mùa kiểm toán
- Nhận thức về đạo đức nghề nghiệp của sinh viên năm cuối ngành Kế toán
- Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn nghề kiểm toán của sinh viên
- Kỹ năng mà nhà tuyển dụng yêu cầu so với kỹ năng sinh viên Kế toán tự đánh giá
Câu hỏi nghiên cứu mẫu: «Những yếu tố nào ảnh hưởng đến ý định gắn bó với nghề của kế toán viên có dưới ba năm kinh nghiệm tại [địa bàn]?»
Nhóm 5: Chuyển đổi số và công nghệ trong kế toán (khả thi trung bình)
- Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng phần mềm kế toán đám mây tại doanh nghiệp nhỏ và vừa
- Mức độ sẵn sàng ứng dụng hóa đơn điện tử của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại [địa bàn]
- Ảnh hưởng của tự động hóa đến vai trò của kế toán viên
- Nhận thức của người làm kế toán về ứng dụng công cụ phân tích dữ liệu trong công việc
- Các rào cản trong việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế tại doanh nghiệp Việt Nam
Câu hỏi nghiên cứu mẫu: «Những nhân tố nào ảnh hưởng đến ý định sử dụng phần mềm kế toán đám mây của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại [địa bàn]?»
Nhóm 6: Kế toán quản trị (khả thi thấp — cần tiếp cận sớm)
- Tổ chức kế toán trách nhiệm tại [doanh nghiệp]
- Vận dụng phương pháp tính giá thành theo hoạt động tại [doanh nghiệp sản xuất]
- Hoàn thiện hệ thống dự toán ngân sách tại [doanh nghiệp]
Câu hỏi nghiên cứu mẫu: «Hệ thống kế toán trách nhiệm hiện hành tại [doanh nghiệp] đáp ứng đến đâu các tiêu chí [bộ tiêu chí xây ở chương 1], và cần hoàn thiện ở những nội dung nào?»
Nhóm 7: Kế toán thuế và tuân thủ (khả thi thấp)
- Tổ chức công tác kế toán thuế tại [doanh nghiệp] và các vướng mắc trong thực hiện
- Chênh lệch giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế tại [doanh nghiệp]
Câu hỏi nghiên cứu mẫu: «Những khoản mục nào tạo ra chênh lệch lớn nhất giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế tại [doanh nghiệp] giai đoạn [X]–[Y], và nguyên nhân là gì?»
Biến một dòng trong danh sách thành một đề tài
Không dòng nào ở trên là một đề tài hoàn chỉnh. Chúng là hướng. Thêm bốn ràng buộc thì chúng thành đề tài:
- Phạm vi không gian — sàn nào, ngành nào, bao nhiêu doanh nghiệp, hay doanh nghiệp cụ thể nào.
- Phạm vi thời gian — mấy năm dữ liệu, từ năm nào đến năm nào.
- Biến phụ thuộc đo bằng gì — «chất lượng lợi nhuận» phải quy về một chỉ số tính được từ báo cáo tài chính.
- Phép phân tích dự kiến — hồi quy, so sánh nhóm, hay phân tích theo bộ tiêu chí.
Ràng buộc 3 là nơi đề tài Kế toán hay chết. «Chất lượng thông tin kế toán» không đo được trực tiếp; bạn phải chọn một cách quy nó thành con số và bảo vệ được lựa chọn đó. Cách làm là lập bảng thao tác hóa khái niệm thành biến ngay khi chốt đề tài, chứ không để đến chương ba.
Sau khi có bốn ràng buộc, viết câu hỏi nghiên cứu — mẫu cho từng dạng nằm ở 20 cặp câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu theo ngành, trong đó có hai cặp cho ngành Kế toán.
Ba lỗi khiến đề tài Kế toán bị trả lại
- Chọn nhóm 6 hoặc 7 mà chưa có cam kết cung cấp số liệu. Đây là lỗi tốn kém nhất vì nó chỉ lộ ra ở tuần thứ tư hoặc thứ năm, khi đã quá muộn để đổi hướng mà không mất một học kỳ. Nếu buộc phải chọn, hãy xin số liệu trước khi chốt tên đề tài.
- Lấy quá ít doanh nghiệp hoặc quá ít năm. Một mô hình hồi quy có năm biến độc lập cộng ba biến kiểm soát không chạy được trên ba mươi quan sát. Tính ngược từ mô hình ra số quan sát cần thiết trước khi thu dữ liệu — cách tính nằm ở bài về chọn mẫu và cỡ mẫu.
- Đề tài «hoàn thiện công tác kế toán tại X» không có tiêu chí đánh giá. Muốn nói cái gì cần hoàn thiện thì phải có một bộ tiêu chí xây từ chương một để đối chiếu. Không có bộ tiêu chí thì phần kiến nghị chỉ là ý kiến cá nhân.
Đề tài đã có người làm chưa
Ngành Kế toán là ngành có số lượng luận văn rất lớn, nên khả năng trùng cao. Ba chỗ kiểm tra trước khi chốt:
- Danh mục đề tài các khóa trước của chính khoa bạn — đây là nơi trùng nhiều nhất và cũng là nơi bị soi kỹ nhất.
- Kho luận văn, luận án toàn văn của thư viện.
- Các tạp chí khoa học trong nước ngành kinh tế và kế toán.
Trùng chủ đề không phải vấn đề, trùng cả bốn ràng buộc mới là vấn đề. Đổi địa bàn, đổi khoảng thời gian, hoặc thêm một biến chưa ai đưa vào là đủ để tạo khác biệt — và đó chính là khoảng trống bạn viết vào phần lý do chọn đề tài.
Viết luận văn cùng Tesify
Chốt được đề tài là qua được đoạn khó nhất. Tesify dựng dàn ý từ đề tài của bạn và đi cùng qua từng chương — nội dung vẫn 100% do bạn viết. Hơn 9.000 sinh viên và học viên đã dùng Tesify cho hơn 15.000 chương.
Câu hỏi thường gặp
Đề tài Kế toán nào dễ hoàn thành nhất trong một học kỳ?
Các đề tài thuộc nhóm 1, 2 và 3, vì dữ liệu là báo cáo tài chính đã kiểm toán và báo cáo thường niên công khai. Bạn có thể bắt đầu phân tích trong tuần đầu tiên.
Có nên chọn đề tài kế toán quản trị tại một doanh nghiệp cụ thể không?
Chỉ khi bạn đã có cam kết cung cấp số liệu. Dữ liệu chi phí chi tiết và sổ sách nội bộ là thứ doanh nghiệp thường không cung cấp cho người ngoài, và việc từ chối thường đến muộn.
Cần bao nhiêu doanh nghiệp và bao nhiêu năm dữ liệu?
Tính ngược từ mô hình: số quan sát phải đủ cho số biến bạn định đưa vào. Với dữ liệu bảng, số quan sát là số doanh nghiệp nhân số năm.
Đề tài «hoàn thiện công tác kế toán tại X» có được không?
Được, nhưng phải xây một bộ tiêu chí đánh giá ở chương cơ sở lý luận rồi đối chiếu thực trạng với bộ tiêu chí đó. Không có tiêu chí thì phần kiến nghị không có căn cứ.
Làm sao biết đề tài đã bị trùng chưa?
Tra danh mục đề tài các khóa trước của khoa, kho luận văn toàn văn của thư viện, và các tạp chí trong nước. Trùng chủ đề không sao; trùng cả địa bàn, thời gian, biến số và phương pháp mới là vấn đề.
Đề tài Kế toán có bắt buộc phải chạy hồi quy không?
Không. Các đề tài nhóm 6 và 7 thường là nghiên cứu tình huống, đánh giá theo bộ tiêu chí. Phép phân tích phải theo dạng câu hỏi nghiên cứu, không theo thói quen của ngành.
Chọn đề tài theo xu hướng như ESG hay chuẩn mực quốc tế có rủi ro gì?
Rủi ro chính là dữ liệu còn mỏng và chưa đồng nhất giữa các doanh nghiệp, khiến mẫu thực tế nhỏ hơn nhiều so với dự kiến. Hãy kiểm tra thử một mẫu nhỏ trước khi chốt đề tài.
Nên chọn đề tài trước hay chọn người hướng dẫn trước?
Nếu khoa cho chọn, hãy xem hướng nghiên cứu của người hướng dẫn trước rồi chọn đề tài trong hướng đó. Điều này rút ngắn đáng kể số vòng chỉnh sửa về sau.